Шырыш тамақтың артқы қабырғасымен ағып, жөтел тудырса: оны қалай анықтауға болады

Мұрын-жұтқыншақта шырыш үнемі түзіліп тұрады: ол шырышты қабықтарды ылғалдандырады, шаң бөлшектерін ұстап қалады және тыныс алу жолдарын қорғауға көмектеседі. Тұмау, аллергия немесе қабыну кезінде бөліндінің мөлшері артуы, ал оның консистенциясы қоюлануы мүмкін. Сол кезде шырыш мұрыннан тамаққа қарай жылжып жатқандай сезім пайда болады, адам жиі жұтынғысы немесе жөтелгісі келеді. Кейде бұл адам жатқан және босаңсыған кезде түнде жөтелдің күшею себептерінің бірі болады.

Шырыш тамақтың артқы қабырғасымен аққанда не болады?

Қалыпты жағдайда мұрын қуысындағы секрет біртіндеп жұтқыншаққа қарай жылжып, байқалмай жұтылады. Шырышты қабық қабынған кезде оның мөлшері көбейіп, ол қоюланып, нашар бөлінуі мүмкін. Нәтижесінде адам шырыштың тамақтың артқы қабырғасымен ағып жатқанын сезіне бастайды, әсіресе жұтынғанда немесе жатқан кезде.

Жиналған секрет жұтқыншақтың шырышты қабығын тітіркендіріп, қорғаныш жөтел рефлексін тудыруы мүмкін. Бұл ретте қақырықтың түзілуі мен бөлінуінің күшеюі міндетті емес. Жөтел құрғақ күйінде қалуы мүмкін.

Неліктен мұрын-жұтқыншақта үнемі шырыш жиналады?

Секреттің шамадан тыс түзілуі әртүрлі себептерге байланысты болуы мүмкін:

• тыныс жолдарының вирустық инфекциялары;
• аллергиялық және аллергиялық емес ринит;
• мұрын қосалқы қуыстарының қабынуы;
• түтін, шаң және басқа да тітіркендіргіштердің әсері;
• ауаның тым құрғақ болуы.

Тамақтағы шырышқа байланысты тітіркену мен жөтелдің қанша уақытқа созылғанын ескеру маңызды. ЖРВИ-ден кейін жағымсыз сезімдер біраз уақыт сақталуы мүмкін, бірақ тұрақты немесе үнемі қайталанатын жағдайдың себебін анықтау үшін оны дәрігермен талқылаған жөн.

Неліктен шырыш қоюланады?

Бөліндінің консистенциясы шырышты қабықтың жағдайына және оның құрамындағы судың мөлшеріне байланысты. Қабыну кезінде шырыштың құрамы өзгереді, ал ауаның жеткіліксіз ылғалдылығы құрғақтық пен тұтқырлық сезімін күшейтуі мүмкін. Сондықтан тамақта шырыш көп сияқты көрінгенімен — бұл әрдайым солай бола бермейді. Кейде мәселе секреттің қоюланып, соның салдарынан қаттырақ сезілуінде болады.

Шырыштың мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағуын қалай анықтауға болады?

Шырыштың мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағуы — шырыштың мұрын қуысы мен мұрын-жұтқыншақтан тамаққа қарай жылжуы. Оған бірнеше белгінің қатар жүруі тән:

• тұмау немесе мұрынның бітелуі;
• секреттің тамаққа қарай ағып жатқанын сезіну;
• жиі жұтыну;
• тамақта түйін немесе бөгде зат тұрғандай сезім;
• жөтеліп тамақты тазартуға тырысу немесе жөтелгісі келу;
• тамақтың жыбырлауы;
• ауызда жағымсыз дәмнің болуы;
• түнде немесе оянғаннан кейін күштірек байқалатын жөтел;
• кейде дауыстың қарлығуы.

Аллергиялық ринит кезінде бұл белгілерге түшкіру ұстамалары, мұрын мен көздің қышуы, көзден жас ағуы қосылады. Мұрын қосалқы қуыстарының қабынуы кезінде мұрынның бітелуі, иіс сезудің төмендеуі, бет аймағында ауырсыну немесе қысым сезімі пайда болуы мүмкін.

Тамақтағы шырыштың тыныс алу жолдарынан бөлінетін қақырықтан айырмашылығы неде?

Тамақта шырыш жиналған кезде — бұл шырыштың өзі де, қақырық та болуы мүмкін. Сезімдер ұқсас болғанымен, бұл бөлінділердің бастапқы шығу орны әртүрлі. Шырыштың мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағуы кезіндегі шырыш мұрын қуысында және мұрын-жұтқыншақта түзіліп, кейін жұтқыншаққа қарай жылжиды. Ал қақырық төменгі тыныс жолдарында түзіліп, әдетте ылғалды жөтел кезінде бөлініп шығады.

Тамақтағы ақ секрет нені білдіреді?

Тамақтағы ақ қақырықтың өзі нақты бір ауруды көрсетпейді. Бөліндінің түсіне ғана қарап оның шығу тегін және жөтелдің себебін анықтау мүмкін емес. Оның мөлшері, консистенциясы, белгілердің ұзақтығы және жалпы жағдай маңызды.

Мұрын-жұтқыншақта шырыш жиналады: жағдайды жеңілдету үшін не істеуге болады?

Тамақта шырыш пайда болған кезде туындайтын бірінші сұрақ — мәселені қалай жоюға болады. Егер жағымсыз сезімдердің себебі тұмау немесе шырышты қабықтың тітіркенуі болса, негізгі назарды мұрынның жағдайына және қоршаған орта жағдайларына аударған жөн.

Мыналар көмектесуі мүмкін:

• сұйықтықты жеткілікті мөлшерде ішу;
• ауаның қолайлы ылғалдылығын сақтау;
• бөлмені үнемі желдету;
• тұмау кезінде мұрынды изотониялық тұз ерітіндісімен шаю;
• темекі түтінінен және басқа да тітіркендіргіштерден бас тарту;
• егер шырыштың ағуы түнде қатты мазаласа, бас жағын сәл көтеріп ұйықтау.

Тамақты үнемі механикалық түрде тазартуға тырыспау керек. Жиі және қатты жөтелу шырышты қабықты қосымша тітіркендіріп, жағымсыз сезімдердің сақталуына ықпал етуі мүмкін.

Тамақтағы шырыш пен жөтел қашан дәрігерге қаралуды қажет етеді?

Егер жағымсыз сезімдер суық тию аяқталғаннан кейін де сақталса, үнемі қайталанса немесе біртіндеп күшейсе, дәрігерге қаралған жөн. Мұрынның бітелуінен бөлек тамақ ауруы мен қақырық немесе кәдімгі тұмаумен түсіндірілмейтін басқа белгілер пайда болса, медициналық кеңес алуды кейінге қалдырмау әсіресе маңызды.

Мына жағдайларда медициналық көмек міндетті түрде қажет:

• тыныс алу қиындаса;
• кеуде тұсында айқын немесе ұзаққа созылатын ауырсыну пайда болса;
• бөлінді құрамында қан болса;
• жоғары дене қызуы сақталса;
• бет аймағында қатты ауырсыну немесе мұрынның айқын бітелуі пайда болса;
• жағдай айтарлықтай нашарласа;
• жөтел ұзақ уақыт бойы түсініксіз себеппен сақталса.

Тамақта шырыштың тұрақты түрде тұрып қалу сезімі тек шырыштың мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағумен байланысты болмауы мүмкін. Ал тамақтағы қақырық шықпай тұрған жағдай оның міндетті түрде бронхтардың тереңінде орналасқанын білдірмейді. Бұған мұрын мен мұрын қосалқы қуыстарының аурулары, аллергиялық жағдайлар, гастроэзофагеалдық рефлюкс және басқа да мәселелер себеп болуы мүмкін. Дәрігер белгілерді жиынтық түрде бағалап, қажет болған жағдайда тексеру тағайындай алады.