Түнгі жөтел: неге күшейеді және ұйқыны қалай жеңілдетуге болады

Күндіз жөтел мазаламаса да, түнде көптеген адамдар оның күшейе түсетінін байқайды. Ал ата-аналарды әсіресе баланың түнде ылғалды жөтелі алаңдатады. Алайда мұндай жағдай жиі кездеседі және әрдайым ауру ағымының нашарлағанын білдірмейді. Белгілердің қарқындылығына дененің қалпы, тыныс алу жолдарындағы шырыштың қозғалысы, ауаның ылғалдылығы және ұйқы кезінде ағзада болатын үдерістер әсер етеді.

Егер күндіз жылы сұйықтық ішуге, қақырықты жөтел кезінде шәрбат немесе белгінің себебіне байланысты басқа препараттарды қабылдауға болатын болса, түнде мұны жасау әлдеқайда қиын. Бұл жағдайда бөлмедегі ауа ылғалдылығын және жатын бөлмедегі басқа да жағдайларды бақылау, сондай-ақ демалыс режимін сақтау маңызды.

Неліктен жөтел түнде күшеюі мүмкін?

Жатқан кезде ауырлық күші бронхтарды табиғи жолмен тазартуға көмектеспейді. Егер тыныс алу жолдарындағы қақырық қою болса, оның жоғары қарай жылжуы қиындайды, сондықтан ол бір жерде жиналып, жөтел рецепторларын көбірек тітіркендіреді. Дәл осы себепте түнде жөтел күндізгіге қарағанда жиірек пайда болуы мүмкін, ал оянғаннан кейін қақырықты жөтеліп шығару жеңілдейді.

Түнде жөтел ұстамаларының күшеюіне басқа да факторлар әсер етуі мүмкін. Мысалы, мұрын қуысынан бөлінетін шырыш кейде жұтқыншақтың артқы қабырғасы арқылы ағып, рецепторларды тітіркендіреді. Кейбір адамдарда асқазан құрамының өңешке түсіп, жоғарғы тыныс алу жолдарын тітіркендіруі кезінде пайда болатын гастроэзофагеальді рефлюкстің белгілері себеп болуы мүмкін. Ал кейде ұзақ уақыт бойы тым құрғақ ауада болудың өзі жеткілікті.

Қандай аурулар түнгі жөтел ұстамаларын тудыруы мүмкін?

Түнгі жөтел әртүрлі аурулар кезінде кездеседі, сондықтан оны басқа белгілермен бірге бағалау қажет. Көбінесе ол мына жағдайларда байқалады:

• жедел респираторлық вирустық инфекциялар;
• бронхит;
• көмей мен кеңірдектің қабынуы;
• аллергиялық аурулар;
• постназальды ағу;
• гастроэзофагеальді рефлюкстік ауру.

Мысалы, бронхит кезіндегі түнгі ылғалды жөтел әдетте бронхтарда секреттің жиналуымен байланысты. Құрғақ жөтел шаңға немесе қауырсынды жастықтарға аллергиядан туындауы мүмкін. Ал кейде оның себебі бронх демікпесі болуы ықтимал. Сондықтан құрғақ жөтел кезінде қалай ұйықтау керектігін ғана шешіп қоймай, мәселенің негізгі себебін де анықтау маңызды.

Түнгі құрғақ және ылғалды жөтел: айырмашылығы неде?

Жөтелдің сипаты дәрігерге аурудың ықтимал себебін болжауға және тыныс алу жолдарында қандай үдерістер жүріп жатқанын бағалауға көмектеседі.

1. Құрғақ жөтел кезінде көбінесе тамақтың жыбырлауы, тамақтың тітіркенуі және тыныш ұйықтауға кедергі келтіретін қайталанатын түнгі жөтел ұстамалары мазалайды. Науқастар қатты жөтел кезінде қалай ұйықтау керектігі туралы жиі ойлана бастайды. Бұл кезде қақырық болмайды немесе өте аз мөлшерде бөлінеді.

2. Ылғалды жөтел кезінде жағдай басқаша. Ұйқы кезінде секрет біртіндеп жиналады, сондықтан ылғалды жөтел ұстамасы ұзақ уақыт бойы жатқан қалыпта болғаннан кейін пайда болуы мүмкін. Кейде ылғалды жөтел ұйықтауға мүмкіндік бермейді, бірақ төсектен тұрып, бірнеше рет жөтелгеннен кейін жеңілдейді, өйткені тыныс алу жолдары біртіндеп тазарады.

Түнгі жөтелді жеңілдету үшін үй жағдайында не істеуге болады?

Үй жағдайындағы шаралар аурудың себебін жоймайды, бірақ кейбір жағдайларда ұйқыны тыныш етуге және тыныс алу жолдарының тітіркенуін азайтуға көмектеседі.

Жөтел кезінде қалай ұйықтауға болатыны туралы қарапайым ұсыныстар:

• жатын бөлмедегі ауаны салқын әрі жеткілікті ылғалды ұстаңыз;
• ұйықтар алдында бөлмені үнемі желдетіп тұрыңыз;
• күні бойы жеткілікті мөлшерде сұйықтық ішіңіз;
• ұйықтар алдында бірден тамақ ішпеңіз, әсіресе қыжылға бейімділік болса;
• тұмау кезінде мұрынды жақсылап тазалаңыз;
• қарқынды физикалық жүктемеден кейін бірден ұйықтамаңыз;
• темекі түтінінен және басқа да тітіркендіргіш факторлардан аулақ болыңыз.

Жөтел кезінде қалай ұйықтаған дұрыс деген сұраққа нақты бір жауап жоқ. Көп жағдайда дененің жоғарғы бөлігін сәл көтеріп жату жеңілдік береді. Бұл аурудың себебін жоймайды, бірақ ұйқыны жайлырақ етуі мүмкін. Ол үшін төсектің бас жағын сәл көтеруге немесе қосымша жастық қолдануға болады.

Егер ұзақ уақыт бойы жөтел кезінде не істеу керектігін, қалай дұрыс ұйықтау керектігін және жалпы жағдайды қалай жақсартуға болатынын шеше алмасаңыз, дәрілердің дозасын өз бетіңізше арттырмаңыз немесе бірнеше препаратты бір уақытта біріктіріп қабылдамаңыз. Бұл жағдайда маманмен кеңескен дұрыс.

Баладағы түнгі жөтел: не нәрсеге назар аудару керек

Баладағы түнгі ылғалды жөтел көбінесе вирустық инфекциялармен байланысты. Кішкентай балаларда кейде жөтел құсумен аяқталуы мүмкін — бұл жөтел рефлексінің жоғары сезімталдығымен байланысты және әрдайым асқынуды білдірмейді. Егер бала жөтел ұстамаларының арасында тыныш ұйықтап, тыныс алуы еркін болса, әдетте бұл алаңдататын белгі емес.

Бірақ баладағы құрғақ немесе ылғалды түнгі жөтел жоғары температурамен, тыныс алудың қиындауымен, сұйықтық ішуден бас тартумен немесе қатты ұйқышылдықпен қатар жүрсе, дәрігерге қаралуды кейінге қалдырмаңыз.

Сондай-ақ баладағы түнгі жөтел ұстамасы ысқырықты тыныс алумен, ауа жетіспеу сезімімен, еріндердің көгеруімен немесе қатты мазасыздықпен қатар жүрсе, шұғыл медициналық көмек қажет.

Түнгі жөтел кезінде қашан дәрігердің кеңесі қажет?

Көп жағдайда жөтел сауығу барысында біртіндеп азаяды, бірақ кейбір белгілер міндетті түрде медициналық бағалауды қажет етеді.

Дәрігерге қаралу ұсынылады, егер:

• жөтел суық тию белгілерінсіз әр түн сайын пайда болса;
• айқын ентігу пайда болса;
• баладағы ылғалды жөтел түнде 3 аптадан астам уақытқа созылса;
• дене қызуы төмендемесе немесе жақсарғаннан кейін қайта көтерілсе;
• қақырықта қан пайда болса;
• кеуде тұсында ауырсыну пайда болса;
• жалпы жағдай біртіндеп нашарлай берсе,

Мұның барлығы — кәсіби медициналық көмекке жүгінуге елеулі себептер.