
Жөтел кезіндегі ингаляция: қашан көмектеседі, немен жасауға болады және жиі жіберілетін қателіктер
Жөтел вирустық инфекциялар, бронхит, жоғарғы тыныс жолдарының қабынуы, аллергиялық аурулар және басқа да көптеген жағдайлар кезінде пайда болуы мүмкін. Ауру асқынусыз өткен жағдайда дәрігер жылы сұйықтықты көбірек ішуді, жөтел кезіндегі қақырық түсіретін препараттарды қолдануды және бөлмедегі ауаның қолайлы ылғалдылығын сақтауды ұсынуы мүмкін.
Бұдан басқа да қосымша әдістер бар. Мысалы, жөтел кезіндегі тыныс алу жаттығулары және ингаляциялық терапия. Ингаляция туралы айтқанда, бұл процедураның негізгі мақсаты — дәрілік затты тікелей тыныс алу жолдарына жеткізу екенін түсіну маңызды. Яғни ингаляция — жеке емдеу әдісі емес, дәріні енгізу тәсілдерінің бірі.
Жөтел кезінде ингаляция қай кезде пайдалы болуы мүмкін?
Ингаляцияның өзі ауруды емдемейді. Емдік әсер қолданылатын ерітіндіге және оны қолдануға көрсетілімдердің бар-жоғына байланысты.
Ингаляция мына жағдайларда тағайындалуы мүмкін:
- тыныс алу жолдарының кейбір қабыну ауруларында;
- қою қақырықтың түзілуімен қатар жүретін жағдайларда;
- емдеу үшін ингаляциялық терапия қарастырылған ауруларда.
Қазіргі кезде процедуралар көбінесе ингалятор немесе небулайзер көмегімен жүргізіледі. Ол сұйықтықты қыздырмай-ақ, тыныс алу жолдарына түсетін ұсақ дисперсті аэрозольге айналдырады. Бұл әдіс үй жағдайында жасалатын бу ингаляцияларына қарағанда қауіпсіздеу болып саналады.
Қандай жөтел кезінде ингаляция жиі қолданылады?
Жөтелдің түрі ингаляциялық терапияның қажет немесе қажет еместігін анықтамайды. Ең маңыздысы белгінің не себептен пайда болғанын және тыныс алу жолдарында қандай өзгерістер болып жатқанын анықтау.
Құрғақ жөтел кезіндегі ингаляция
Құрғақ жөтел көбінесе респираторлық инфекцияның бастапқы кезеңінде немесе тыныс алу жолдарының шырышты қабаты тітіркенген кезде пайда болады. Ингаляция қабынуды басуға, ісінуді азайтуға, тамақтағы тітіркенуді тыныштандыруға және өнімсіз жөтелді қақырықты жөтелге айналдыруға көмектесуі мүмкін. Алайда құрғақ жөтел кезінде ингаляцияны немен жасау керек деген сұраққа әмбебап жауап жоқ. Ерітіндіні таңдау әр адамға жеке жүргізіледі.
Ылғалды жөтел кезіндегі ингаляция
Қақырық пайда болған кездегі емдеудің мақсаты оның табиғи жолмен шығуын жеңілдету және қажет болған жағдайда қақырықтың тұтқырлығын азайту. Ингаляция бұл мәселеде көмектесуі мүмкін, бірақ алдымен тексеруден өтіп, мына жағдайларды анықтау қажет:
- қақырықтың қаншалықты оңай бөлінетіні;
- бронх обструкциясының белгілерінің бар-жоғы;
- бактериялық инфекция белгілерінің болуы;
- қатар жүретін аурулардың бар-жоғы.

Бронхит кезіндегі ингаляция
Бронхтар қабынған кезде қою қақырықтың түзілуі ұзаққа созылатын жөтелдің себептерінің бірі болуы мүмкін. Сондықтан бронхит кезінде ингаляция шырышты қабаттың ісінуін азайтуға, қою қақырықты сұйылтуға және түйілген бронхтарды кеңейтуге бағытталған кешенді емнің бір бөлігі болуы мүмкін.
Жөтел кезінде ингаляцияны немен жасауға болады?
Негізінен мынадай ерітінділер мен препараттар қолданылады:
- физиологиялық ерітінді;
- ингаляция арқылы қолдануға арналған дәрілік ерітінділер;
- дәрігер тағайындайтын басқа да препараттар.
Ең жиі қолданылатын ерітінділердің бірі — физиологиялық ерітінді. Жөтел кезінде физиологиялық ерітіндімен жасалған ингаляция шырышты қабатты ылғалдандыруға және құрғақтық немесе тітіркену сезімін азайтуға көмектесуі мүмкін. Алайда физиологиялық ерітінді аурудың себебін жоймайды және негізгі емді алмастырмайды.
Неліктен бу мен үй жағдайында дайындалған қоспаларды қолданбаған дұрыс
Бұрын жөтел кезінде ыстық судың немесе қайнатылған картоптың буымен тыныс алуды жиі ұсынатын. Қазіргі таңда мұндай тәсілдер тиімділігі дәлелденген әдістерге жатпайды. Оның үстіне ыстық бу күйікке әкелуі мүмкін, әсіресе балалар үшін бұл қауіпті.
Үй жағдайында өздігінен дайындалған ерітінділер де қолдануға жарамайды. Шөптердің қайнатпалары, эфир майлары және басқа да қоспалар құрылғының жұмысын бұзуы, тыныс алу жолдарын тітіркендіруі немесе жағымсыз реакциялардың пайда болуына себеп болуы мүмкін.
Балаларға жөтел кезінде ингаляция жасау: нені ескеру маңызды?
Процедураның қажеттілігі туралы шешім баланың жасына, аурудың себебіне және жалпы жағдайына қарай қабылданады. Сондықтан балаларға жөтел кезінде ингаляция жасау кез келген белгі кезінде өздігінен қолдануға болатын әмбебап әдіс емес.
Егер дәрігер процедураны ұсынса, бірнеше қарапайым ережені сақтау маңызды:
- тек дәрігер тағайындаған ерітінділерді қолдану;
- жас ерекшеліктеріне сәйкес шектеулер мен дозаны сақтау;
- процедураны таза небулайзер арқылы жүргізу;
- баланы терең немесе тым жиі тыныс алуға мәжбүрлемеу.
Ингаляция жасау кезінде жиі жіберілетін қателіктер
Дұрыс тағайындалған процедураның өзі оны жүргізу техникасы бұзылған жағдайда тиімділігін төмендетуі мүмкін.
Ең жиі кездесетін қателіктер:
- небулайзермен эфир майларын немесе шөп тұнбаларын қолдану;
- дәрілік препараттарды өз бетінше таңдау;
- ұсынылған дозаны асыру;
- нашар тазаланған құрылғыны пайдалану;
- алғашқы жақсару байқалғаннан кейін негізгі емді тоқтату.
Әр процедурадан кейін небулайзердің бөлшектерін өндірушінің нұсқаулығына сәйкес жуып, кептіру қажет. Бұл құрылғының ластану қаупін азайтып, оның тиімділігін сақтауға көмектеседі.
Жөтел кезінде қашан дәрігерге қаралу керек?
Мына жағдайларда дәрігердің кеңесіне жүгіну ұсынылады:
- жөтел үш аптадан астам уақытқа созылса;
- айқын ентігу пайда болса;
- дене қызуы бірнеше күн бойы сақталса немесе қайтадан көтерілсе;
- қақырықта қан немесе ірің пайда болса;
- кеуде тұсында ауырсыну пайда болса;
- ем қабылдауға қарамастан жағдай біртіндеп нашарлай берсе.
Мұндай белгілер қосымша тексеруді және емдеу тактикасын өзгертуді қажет ететін ауруларды көрсетуі мүмкін.
Қолданылған әдебиет тізімі:
- Laube B.L., Janssens H.M., de Jongh F.H.C. и соавт. Что должен знать пульмонолог о современных ингаляционных методах терапии. Eur Respir J. 2011;37(6):1308–1331.
- Dolovich M., Dhand R. Aerosol drug delivery: developments in device design and clinical use. Lancet. 2011 Mar 19;377(9770):1032–1045.
- MedlinePlus — How to use a nebulizer.



