Құрғақ жөтел: себептері, не көмектеседі және қашан дәрігерге бару керек

Құрғақ жөтел бұл тыныс алу жолдарының шырышты қабатының тітіркенуінен пайда болатын, қақырық бөлінуінсіз жүретін жөтел. Оны өнімсіз жөтел деп те атайды. Көбінесе ол вирустық инфекциялармен бірге жүреді. ЖРВИ-дің бастапқы кезеңінде жөтел рефлексі қабыну мен рецепторлардың сезімталдығының жоғарылауынан пайда болады. Сол себепті аз ғана тітіркендіргіштің өзі, әсіресе түнде, құрғақ жөтел ұстамасын шақырады.

Кейде дене қызуы қалыпқа келгеннен кейін де, жалпы жағдай жақсарса да, жөтел сақталып қалады. Суық тигеннен кейінгі құрғақ жөтел — бұл қалдық қабынудың және бронхтардың жоғары реактивтілігінің нәтижесі. Мұндай жағдайда шырышты қабық біртіндеп қалпына келеді және жөтел бірнеше аптаға созылуы мүмкін. Белгілерді жеңілдетуге шәрбаттар көмектеседі, мысалы — Бронхипрет^® шәрбаты.

Құрғақ жөтелдің түрлері

Құрғақ жөтел ұзақтығына қарай бөлінеді:

1. Жедел. 2–3 аптаға дейін созылады, тамақ ауруы және мұрын бітумен бірге жүреді. Бұл кезеңде қабынуды азайтып, қақырықтың көлемі мен тұтқырлығын бақылау маңызды.

2. Ұзаққа созылған. Жазылу кезеңінде сақталатын жөтел. Қабыну толық басылмаған кезде пайда болады. Сондай-ақ аурудың қайта өршуін көрсетуі мүмкін.

3. Созылмалы. Айлар бойы жалғасады және себебін мұқият тексеруді талап етеді, себебі ол астма, туберкулез сияқты ауыр аурулармен байланысты болуы мүмкін.

Құрғақ жөтелдің себептері

Құрғақ жөтелден қалай құтылуды түсіну үшін оның нақты себебін білу керек. Ең жиі себептер:

• жоғарғы тыныс жолдарының вирустық инфекциялары;
• бронхиттің бастапқы кезеңі;
• аллергиялық реакциялар;
• бронхиалды астма;
• суық ауа немесе тітіркендіргіш заттардың әсері;
• гастроэзофагеалды рефлюкс;
• пневмония, көкжөтел, плеврит және басқа аурулар.

Кейде жөтел денсаулықтың нашарлауымен байланысты емес. Мысалы, ол фибробронхоскопиядан кейін немесе кейбір дәрілердің жанама әсері ретінде пайда болуы мүмкін.

Сирек жөтелу жалпы жағдайға көп әсер етпейді. Бірақ ұстама тәрізді, репризамен — ысқырықты тыныс алумен жүретін жөтел күрделі мәселе болып табылады. Бұл — көкжөтелдің классикалық белгісі.

Ұйқыны бұзатын, кеуде тұсында ауырсыну немесе ентігу тудыратын күшті құрғақ жөтел ерекше назарды қажет етеді. Мұндай жағдайда асқынуларды жоққа шығарып, тексеруден өту маңызды.

Балалардағы құрғақ жөтел

Балалар бұл жағдайға сезімтал келеді, себебі олардың иммунитеті әлі толық қалыптаспаған, шырышты қабаты тез реакция береді, ал тыныс жолдары тарлау болады.

Сондықтан аз ғана тітіркендіргіштің өзі күшті жөтел шақыруы мүмкін. Мұнда жөтел — диагноз емес, тек анықталуы керек мәселенің белгісі екенін есте ұстау маңызды.

Құрғақ жөтелде не көмектеседі

Емдеу себепке байланысты, бірақ жалпы қолдау шаралары бар:

• жеткілікті сұйықтық ішу;
• темекі мен алкогольден бас тарту;
• ауаны ылғалдандыру;
• бөлмені желдету;
• тынығу және дауысқа түсетін жүктемені азайту;
• дене қызуы жоғары болса, қызу түсіретін дәрілер қолдану.

Негізгі дәстүрлі көмек — арнайы жөтелге қарсы препараттар. Тағы бір тиімді әдіс — ингаляция. Ерітінді ұсақ бөлшектерге бөлініп, тыныс жолдарына терең еніп, шырышты қабықты ылғалдандырады. Бұл құрғақ жөтелді ылғалды жөтелге ауыстырып, қақырықтың шығуын жеңілдетеді.

Жөтел ылғалды бола бастағанда, яғни өтпелі кезеңде қақырықтың шығуын жеңілдететін дәрілер көмектеседі. Бірақ кез келген дәріні дәрігердің ұсынысымен қабылдау керек.

Өсімдік компоненттерінің рөлі

Тыныс алу жолдарының қабыну ауруларында көбінесе фитопрепараттар қолданылады. Жебіршөп пен шырмауық сығындыларының үйлесімі клиникалық зерттеулерде қарастырылған.

Жебіршөп қабынуға қарсы және бронх кеңейтуші әсер береді, ал шырмауық қақырықты сұйылтып, оның шығуын жеңілдетеді. Бұл комбинация бронхтардың табиғи тазару механизмдерін қолдап, жөтелдің ауырлығын азайтуға көмектеседі.

Қашан дәрігерге жүгіну керек

Кейбір жағдайларда дәрігерге қаралу тек ұсыныс емес, міндетті болып табылады:

• жөтел 3 аптадан ұзаққа созылса;
• ентігу күшейіп бара жатса;
• жоғары температура 3 күннен артық сақталса;
• қан аралас жөтел болса;
• кеуде тұсында қатты ауырсыну болса;
• ерте жастағы балаларда немесе созылмалы ауруы бар науқастарда белгілер байқалса.

Ескеріңіз: егер мәселе ұзаққа созылса немесе жиі қайталанса, бұл ауыр аурулардың белгісі болуы мүмкін. Мұндай жағдайда міндетті түрде диагностика қажет, ал өзін-өзі емдеу қауіпті.