Бронхипрет логотип

ЖРВИ кезінде жөтел аурудың бүкіл кезеңінде бірдей сипатта бола бермейді. Алғашқы күндері ол құрғақ әрі тітіркендіргіш болуы мүмкін, кейін қақырықтың бөлінуімен қатар жүреді, кейін жалпы жағдай жақсарғаннан соң да біраз уақытқа сақталуы мүмкін. Белгілердің мұндай өзгеруі көбінесе қабынудың тыныс алу жолдарының шырышты қабатына әсер етуімен байланысты.

Неліктен ЖРВИ кезінде жөтел пайда болады?

Респираторлық вирустар мұрынның, тамақтың, кейде төменгі тыныс алу жолдарының шырышты қабатын зақымдайды. Соның нәтижесінде қабыну дамиды, жүйке ұштарының сезімталдығы артады, бөлінетін секрет мөлшері көбейеді, ал жөтел рефлексі тыныс алу жолдарын шырыш пен тітіркендіргіш заттардан тазартуға көмектеседі.

Жөтел тұмаумен және тамақтың ауырсынуымен қатар жүруі, ұстама түрінде пайда болуы немесе түнде күшеюі мүмкін. Кейде оны мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағатын шырыш, сөйлесу, суық ауа немесе физикалық жүктеме қоздырады. Сондықтан ЖРВИ кезінде жөтелдің қандай сипатта болатыны қабынудың ерекшеліктеріне және тыныс алу жолдарының реакциясына байланысты.

ЖРВИ кезінде жөтел қандай болады?

Жөтел сипатына қарай қақырық айқын бөлінбейтін құрғақ және жөтелу кезінде шырыш бөлінуімен жүретін ылғалды жөтел болып бөлінеді.

ЖРВИ кезіндегі жөтел кезеңдері қатаң тәртіппен жүрмейді. Кейбір адамдарда құрғақ жөтел бірнеше күн сақталады, кейбіреулерінде қақырық аурудың алғашқы күндерінен бастап бөлінеді, ал енді біреулерінде жөтел сирек әрі жеңіл өтеді.

Құрғақ та, ылғалды да жөтел өздігінен аурудың ауыр өтіп жатқанын немесе бактериялық инфекцияның қосылғанын дәлелдемейді. Дәрігер жалпы клиникалық көріністі — дене температурасын, тыныс алуды, хал-жайды және науқастың жағдайының біртіндеп жақсарып келе жатқанын бағалайды.

Аурудың басында жөтел неге құрғақ болуы мүмкін?

Инфекцияның алғашқы күндерінде шырышты қабат қабынып, сезімталдығы артады. Қақырық әлі аз бөлінсе де, қалыпты тыныс алу, сөйлесу немесе күлу жөтел ұстамасын тудыруы мүмкін. Мұндай жөтел әдетте тамақтың жыбырлауы немесе тітіркенуі түрінде сезіледі.

Құрғақ жөтел міндетті түрде аурудың енді басталғанын білдірмейді. Әр адамда белгілер әртүрлі дамиды. Егер жөтел ұстамалары ұйқыға кедергі келтірсе, сырылдап тыныс алумен немесе ентігумен қатар жүрсе, жөтелдің ылғалды түрге ауысуын күтпей, дәрігерге қаралыңыз.

Жөтел неге ылғалды түрге ауысуы мүмкін?

ЖРВИ-ден кейін ылғалды жөтелдің пайда болуы — жиі кездесетін құбылыс, оның екі негізгі себебі бар.

Қақырықтың түзілуі және бөлінуі

Тыныс алу жолдарындағы қабыну кезінде шырыштың түзілуі артады. Ол бөлшектерді ұстап, олардың сыртқа шығарылуына көмектеседі. Секрет мөлшері көбейген кезде жөтел қақырықтың бөлінуімен қатар жүруі мүмкін. ЖРВИ кезінде ылғалды жөтел көбінесе осы кезеңде пайда болады, бірақ қақырық мөлшері әртүрлі болуы мүмкін.

Мөлдір, ақшыл, сары немесе жасыл түсті қақырықтың болуы өздігінен инфекция қоздырғышын анықтауға мүмкіндік бермейді. Қақырықтың түсі қарапайым вирустық инфекция кезінде де өзгеруі мүмкін. Ең бастысы — тек қақырықтың түсіне қарап антибиотик қабылдауды бастамаңыз.

Құрғақ жөтелдің ылғалды жөтелге ауысуы

Ауру барысында жөтелдің сипаты өзгеруі мүмкін. Алғашында ол тітіркендіргіш әрі құрғақ болады, бірақ уақыт өте келе шырыш бөліне бастайды және қақырықпен бірге сыртқа шығарылады. Бұл жиі кездесетін жағдай, бірақ міндетті түрде осылай болуы шарт емес. Жалпы жағдайыңызды бақылаңыз: әлсіздік азайып жатыр ма, дене температурасы қалыпқа келді ме, тыныс алу жеңілдеді ме.

Егер жағдай жақсарғаннан кейін дене температурасы қайта көтерілсе, жөтел күрт күшейсе немесе ентігу пайда болса, мұны ЖРВИ-дің қалыпты ағымы деп қабылдамаңыз. Мұндай өзгерістер дәрігердің кеңесін қажет етеді.

ЖРВИ кезіндегі жөтел қанша уақытқа созылады?

Көбінесе суық тию белгілерінің ішінде жөтел ең соңғы болып басылады. Асқынбаған вирустық инфекция кезінде ол орта есеппен 3–4 апта ішінде басылады, дегенмен оның ұзақтығы адамның жасына, ағзаның жағдайына және инфекцияның сипатына байланысты.

ЖРВИ кезіндегі құрғақ және ылғалды жөтел 2

ЖРВИ-ден кейінгі қалдық жөтел дегеніміз не?

Тұмау, дене қызуы және жалпы әлсіздік басылғанымен, ЖРВИ-ден кейін ұзақ уақыт жөтел сақталса, оны қалдық жөтел деп атайды. Инфекциядан кейін шырышты қабат әлі де қалпына келіп жатады, ал жөтел рефлексінің сезімталдығы біраз уақыт бойы жоғары күйде сақталады. Сондықтан жөтел ұстамалары, әсіресе сыртқы тітіркендіргіштердің әсерінен, мезгіл-мезгіл қайталануы мүмкін.

ЖРВИ-ден кейінгі жөтелдің қанша уақытқа созылатынына нақты жауап беру мүмкін емес. Мұнда оның динамикасы мен жақсару белгілерінің болуы маңызды. Жөтел 8 аптаға дейін созылуы мүмкін, бірақ егер ол күшейсе немесе басылмаса, күтіп жүре бермеңіз. Кейде бұл белгінің себебі демікпе, мұрын қосалқы қуыстарының қабынуы, көкжөтел немесе басқа ауру болуы мүмкін. Сонымен қатар, ЖРВИ-ден кейінгі аллергиялық жөтел де болуы ықтимал.

Суық тиюден кейінгі аллергиялық жөтел дегеніміз не?

Егер ЖРВИ-ден кейінгі жөтел мұрынның немесе көздің қышуымен, түшкірумен және мұрыннан су тәрізді бөліндінің ағуымен қатар жүрсе, бұл аллергиялық реакция болуы мүмкін. Кейде бұл белгілі бір дәрілік препаратқа реакция болуы мүмкін, ал кейде инфекция аллергияның басталуымен қатар келуі немесе аллергия белгілерін айқынырақ көрсетуі мүмкін.

ЖРВИ кезінде жөтел болғанда не істеуге болады?

Дәрігердің жеке тағайындауларынан бөлек, белгілерді жеңілдетуге көмектесетін стандартты ұсыныстар бар:

  • күні бойы жеткілікті мөлшерде жылы сұйықтық ішіңіз;
  • бөлмені желдетіп тұрыңыз және темекі түтінінен, аэрозольдерден, өткір иістерден аулақ болыңыз;
  • демалыңыз және физикалық белсенділікке өз жағдайыңызға қарай біртіндеп оралыңыз;
  • тұмау кезінде мұрынды күтуге арналған тиісті құралдарды нұсқаулыққа сәйкес қолданыңыз;
  • антибиотиктерді дәрігердің тағайындауынсыз қабылдамаңыз және жөтелге қарсы бірнеше препаратты дәрігермен кеңеспей біріктіріп қолданбаңыз.

Жөтелдің қандай өзгерістері дәрігердің назарын қажет етеді?

Егер жөтел ентігумен, кеуде қуысының ауырсынуымен, қақырықта қан болуымен, жоғары немесе ұзаққа созылған дене қызуымен не жалпы жағдайдың айқын нашарлауымен қатар жүрсе, медициналық көмекке жүгініңіз. Бірнеше күн бойы жағдай жақсарғаннан кейін белгілер қайта пайда болса немесе күшейсе де дәрігердің кеңесі қажет.

Lukpanova_Lyazzat
Медициналық маманы растаған
Лукпанова Ляззат

Бионорика КАЗ ЖШС Медициналық менеджері,
Денсаулық сақтау саласындағы маман, Дәрігер

Көбірек мақалалар

Соңғы жаңарту: