Жөтел және қақырық: қандай түстер болады және қашан шұғыл дәрігерге қаралу керек

Көбінесе жөтел қақырық бөлінуімен қатар жүреді, және дәл осы қақырық ағзаның нақты жағдайын түсінуге көмектеседі. Ол бронхтарда түзіліп, тыныс жолдарын микробтардан, шаңнан және қабыну өнімдерінен тазартуға қатысады. Жалпы жағдай өзгерген сайын қақырықтың түсі, қоюлығы және мөлшері де өзгереді, бұл өзіңнің жағдайыңды бағалауда маңызды белгі бола алады.

Жөтел кезіндегі қақырық қабынудың күшейіп жатқанын немесе, керісінше, ағзаның қалпына келе бастағанын көрсетуі мүмкін. Бірақ нақты қорытындыны басқа белгілерді ескере отырып қана жасау керек.

Қақырық: себептері

Қақырықтың пайда болуының негізгі себептері:

• тыныс жолдарының вирустық инфекциялары;
• бактериялық қабыну процестері;
• аллергиялық реакциялар;
• құрғақ немесе ластанған ауаның әсері;
• аурудан кейінгі қалпына келу кезеңі.

Тамақтағы шырыш пен жөтел көбінесе қақырықтың жиналуымен немесе оның жұтқыншақтың артқы қабырғасы арқылы ағуымен байланысты болады, бұл тітіркенуді күшейтеді.

Қақырықтың түсі неге байланысты

Қақырықтың түсіне иммундық жасушалардың белсенділігі, микроорганизмдердің болуы және шырышты қабықтың жағдайы әсер етеді. Сондықтан бір түстің өзі әртүрлі жағдайларда кездесуі мүмкін.

Мөлдір және ақ қақырық

Мөлдір қақырық көбінесе аурудың бастапқы кезеңінде немесе шырышты қабық жеңіл тітіркенгенде байқалады. Құрылымы — сұйық.
Ақ қақырық әдетте қоюырақ болады. Ол көбінесе бактериялық компонентсіз қабынуды білдіреді, мысалы, қалпына келу кезеңінде, тыныс жолдары әлі де сезімтал болған кезде.

Сары және жасыл қақырық

Сары қақырық иммундық жүйенің белсенді жұмысына байланысты. Қақырықта қорғаныс жасушалары көбейіп, оның түсі өзгереді.
Жасыл қақырық болса, қабыну процесі айқынырақ екенін көрсетуі мүмкін. Ол әдетте қою болады және қиын бөлінеді. Бірақ тек түсіне қарап аурудың ауырлығын анықтауға болмайды, сондықтан толық бағалау қажет.

Қоңыр қақырық

Қоңыр қақырық сирек кездеседі және қан араласуымен немесе ұзақ уақыт тітіркендіргіш факторлардың әсерімен байланысты болуы мүмкін. Кейде ластанған ауаны жұтқанда да пайда болады. Егер мұндай түс ұзақ сақталса немесе жағдай нашарласа, міндетті түрде дәрігерге қаралу керек.

Аллергиялық қақырық

Көбінесе мөлдір немесе сәл ақшыл болады, айқын иісі болмайды. Оған тамақ жыбырлауы, түшкіру немесе тітіркену сезімі қосылуы мүмкін. Бұл кезде дене қызуы қалыпты болады. Яғни бұл инфекция емес, шырышты қабықтың аллергенге реакциясы.

Таңертеңгі қақырықты жөтел

Таңертең жөтелдің күшеюі көп адамға таныс. Түнде жатқан кезде қақырық тыныс жолдарында жиналады, ал оянғаннан кейін ағза оны тезірек шығаруға тырысады.

Егер күн ішінде жағдай жақсарса — бұл қалпына келу кезеңінде қалыпты. Бірақ жөтел күшейсе, қақырық көп бөлінсе, жағымсыз иіс пайда болса немесе басқа белгілер қосылса, созылмалы қабынуды жоққа шығару үшін дәрігерге қаралған дұрыс.

Нені ескеру маңызды

Қақырықтың түсі белгілі бір болжам жасауға көмектескенімен, нақты себепті анықтамайды. Сондықтан:

• белгілердің динамикасын бақылау;
• қақырықтың мөлшері мен қоюлығын ескеру;
• жалпы жағдайға назар аудару;
• күмән болса, маманға жүгіну маңызды.

Кейде арнайы дәрілер қолданылады. Мысалы, жебіршөп пен шырмауық қосылған шәрбаттар. Жебіршөп қақырықты сұйылтады, ал шырмауық оның сыртқа шығуын жеңілдетеді.

Қақырықтың иісі

Иіс — айқын емес, бірақ маңызды белгі. Қалыпты жағдайда иіс болмайды немесе өте әлсіз болады. Егер жағымсыз немесе шіріген иіс пайда болса, бұл белсенді қабыну немесе бактериялық инфекция белгісі болуы мүмкін.

Иіс әрқашан қақырықтың түсімен, құрылымымен және жалпы жағдаймен бірге бағаланады. Бұл қосымша белгі, бірақ негізгі емес.

Қақырықтың мөлшері

Қақырықтың көлемі — тыныс жолдарының жағдайын бағалауға көмектесетін тағы бір көрсеткіш. Жеңіл ағымда немесе аурудың бастапқы кезеңінде қақырық аз болады. Жөтел жиі болуы мүмкін, бірақ қақырық аз бөлінеді. Егер қақырық мөлшері айтарлықтай артса, бұл қабынудың белсенді кезеңін көрсетуі мүмкін.

Кенет өзгерістерге міндетті түрде назар аудару керек. Мысалы, қысқа уақыт ішінде қақырық күрт көбейсе — бұл жағдайдың нашарлағанының белгісі және дәрігерге қаралуға себеп. Ал қақырықтың біртіндеп азаюы көбінесе шырышты қабықтың қалпына келе бастағанын көрсетеді.

Қашан шұғыл түрде дәрігерге қаралу керек

Қақырықтың түсі — тек бір белгі ғана. Барлық белгілерді бірге бағалау қажет. Медициналық көмекке жүгіну керек, егер:

• ентігу немесе тыныс алудың қиындауы пайда болса;
• дене қызуы бірнеше күн сақталса;
• кеуде тұсында ауырсыну болса;
• қақырықта қан жолақтары байқалса;
• жалпы жағдай нашарласа.

Егер жөтел мен қақырық бөлінуі 2–3 аптадан ұзақ сақталса, дәрігерге баруды кешіктірмеңіз.