Дене қызуының көтерілуінсіз жөтел: қашан бұл қалыпты, ал қашан қалыпты емес

Дене қызуының көтерілуінсіз жөтел алаңдаушылық тудыруы мүмкін, бірақ ол әрдайым ауыр аурулармен байланысты бола бермейді. Дене қызуы ағзаның белсенді жүйелік реакциясы кезінде көтеріледі, ал тыныс алу жолдарының жергілікті қабынуы онсыз да өтуі мүмкін.

Жөтел әдетте біртіндеп дамиды және оның артында түсінікті үдерістер тізбегі жатады. Алдымен тыныс алу жолдарының шырышты қабығы қабынады — ол сезімтал болып, қорғаныш шырышын белсендірек бөле бастайды. Бұл шырыш тітіркендіргіштерді жинап, оларды сыртқа шығаруға қажет.

Бірақ қабыну салдарынан қақырық қоюланып, жинала бастайды. Ол тыныс алу жолдарындағы арнайы рецепторларды тітіркендіреді — дәл солар жөтелдің басталуына белгі береді.

Инфекция өтіп кеткеннен кейін де шырышты қабық бірден қалпына келмейді. Біраз уақыт рецепторлар тітіркенген күйде қалып, аз мөлшердегі шырышқа немесе салқын ауаға да реакция беруі мүмкін. Сондықтан дене қызуы болмаса да, жөтел біраз уақыт сақталуы мүмкін.

Суық тиюдің бастапқы кезеңінде де, ЖРВИ-ден кейін қалпына келу барысында да жөтелге арналған шәрбат түріндегі жөтел қолданылуы мүмкін, ол қақырықтың шығуын жақсартып, қабынуды азайтады.

Дене қызуының көтерілуінсіз жөтел: себептері

Себептерді түсіну жағдайды дұрыс бағалауға және қосымша шаралар қажет пе, жоқ па соны анықтауға көмектеседі. Ең жиі кездесетін себептер:

• ЖРВИ-ден кейінгі қалдық құбылыстар;
• құрғақ немесе суық ауа;
• аллергиялық реакциялар;
• шырышты қабықтың шаңмен немесе түтінмен тітіркенуі;
• мұрын-жұтқыншақтан шырыштың ағуы.

Жөтел түрлері де әртүрлі болады:

1. Құрғақ жөтел — қақырық бөлінуінсіз өтеді және көбіне тамақтағы жыбырлау немесе тітіркену сезімімен қатар жүреді. Ол қабынудың бастапқы кезеңдерінде немесе шырышты қабықтың жоғары сезімталдығы кезінде пайда болады.
2. Ылғалды жөтел — шырыштың түзілуімен және бөлінуімен қатар жүреді. Ол өнімдірек болып саналады, себебі тыныс алу жолдарының тазаруына көмектеседі.

Кейде жөтел түрлері қатар кездесуі мүмкін. Мысалы, құрғақ жөтел біртіндеп ылғалды жөтелге ауысады, бұл көптеген аурулардың табиғи ағымы болып саналады.

Суық тию кезінде және ЖРВИ-ден кейін дене қызуының көтерілуінсіз жөтел

ЖРВИ-ден кейін ұзаққа созылатын дене қызуының көтерілуінсіз жөтел өте жиі кездеседі, сондықтан оны толығырақ қарастырған жөн.

Тән белгілері:

• күн ішінде анда-санда жөтеліп қою;
• тамақтағы жыбырлау;
• белгілердің таңертең күшеюі.

Егер белгілерсіз жөтел ұзақ уақыт сақталса, міндетті түрде дәрігерге қаралу қажет.

Дене қызуының көтерілуінсіз бронхтық жөтел

Мұндай жөтел төменгі тыныс алу жолдарының қабынуымен байланысты және өз ерекшеліктері бар:

• тереңірек сипатта болуы;
• қақырықтың болуы;
• кеудедегі ауырлық сезімі;
• таңертеңгі уақытта күшеюі.

Түнде қақырық бронхтарда жиналады, ал таңертең оның белсенді шығуы басталады.

Қандай белгілерге назар аудару керек

Тек белгінің өзіне емес, оның уақыт өте қалай өзгеретініне де баға беру маңызды. Бір жөтел қалпына келу кезеңінде қалыпты жағдай болуы мүмкін, ал басқа жағдайда ұзаққа созылған үдерістің белгісі болуы ықтимал.

Егер жөтел ЖРВИ-ден кейін пайда болып, біртіндеп сиреп, күнделікті белсенділікке кедергі келтірмесе және тыныс алу қиындамаса — бәрі қалыпты болуы ықтимал.

Мынадай белгілер болса, сақ болған жөн:

• жөтел ұйқыны бұзады немесе ұстама тәрізді болады;
• жөтел айқын себепсіз пайда болады;
• белгілер уақыт өте күшейеді;
• кеуде тұсында жайсыздық пайда болады.

Дене қызуының көтерілуінсіз жөтел кезінде үй жағдайында не істеуге болады

Жеңіл ағым кезінде және басқа белгілер болмаған кезде шырышты қабықтың қалпына келуіне және қақырықтың шығуын жеңілдетуге бағытталған қарапайым шаралар жеткілікті болады.

1. Ауа ылғалдылығын қалыпты деңгейде ұстаңыз — бұл рецепторлардың тітіркенуін азайтады.
2. Көбірек жылы сұйықтық ішіңіз — ол қақырықты сұйылтуға көмектеседі.
3. Басыңызды сәл көтеріп ұйықтаңыз — бұл шырыштың жиналуын азайтады.
4. Температураның күрт ауысуынан, тым суық және тым ыстық ауадан аулақ болыңыз — бұл тыныс алу жолдарының түйілу ықтималдығын азайтады.

Симптоматикалық ем ретінде өсімдік негізіндегі шәрбаттар мен таблеткалар өзін жақсы көрсетті. Мысалы, жебіршөп қабынуды азайтуға және қақырықтың шығуын жеңілдетуге көмектеседі, шырмауық бронхтардың түйілуін азайтуға ықпал етеді, ал наурызгүл тыныс алу жолдарының тазаруын қолдайды.

Қашан дәрігерге қаралу қажет

Тіпті белгілерсіз жөтел де ұзаққа созылса, маманның бағалауын қажет етеді. Келесі жағдайларда дәрігерге қаралған дұрыс:

• дене қызуының көтерілуінсіз ұзаққа созылған жөтел 3 аптадан артық сақталса;
• ентігу немесе ысқырықты тыныс алу пайда болса;
• қақырықтың түсі өзгерсе немесе онда қан жолақтары болса;
• жөтел түнде күшейсе;
• жалпы жағдай нашарласа.

Маман қажетті тексерулерді тағайындап, емді таңдайды.