Бронхит: белгілері, түрлері (жедел/созылмалы) және жөтел кезінде не маңызды

Бронхит бронхтардың қабырғасында қабыну дамығанда және олардың қалыпты қызметіне — ауаның өтуі мен тыныс жолдарының тазаруына — әсер еткенде пайда болады. Көбінесе бұған вирустық инфекциялар себеп болады, бірақ кейбір жағдайларда процеске бактериялар немесе тұрақты тітіркендіргіш факторлар, мысалы суық ауа немесе ластанған орта қосылуы мүмкін. Бастапқы кезеңде бұл бронхит екенін қалай түсінуге болатынын анықтау қиын болуы мүмкін, өйткені белгілері жиі қарапайым суық тиюге ұқсайды және айқын ерекшеліктері болмайды.

Негізгі белгі жөтел болып қалады, ол қабыну дамыған сайын біртіндеп өзгеріп отырады. Алдымен ол құрғақ және мазасыздандыратын болады, кейін қақырық пайда болады. Сонымен қатар, қызусыз өтетін бронхит ересектерде жиі кездесетінін ескерген жөн, сондықтан тек қызудың болуына қарап қорытынды жасау дұрыс емес. Ең маңыздысы — жөтелдің ұзақтығын, оның қарқындылығын және уақыт өте қалай өзгеретінін бақылау.

Егер белгілер сақталса немесе күшейсе, кеңесті кейінге қалдырмай, маманнан нақты жағдайда, яғни бронхит пен жөтел кезінде қандай әрекеттер дұрыс болатынын анықтаған жөн. Мысалы, жебіршөп пен шырмауықтың үйлесімі жақсы нәтиже көрсеткен, ол қақырықты сұйылтуға және шығаруға көмектеседі, сондай-ақ бронхтардың түйілуін азайтады.

Жедел бронхит: ағымы және ұзақтығы

Жедел бронхит әдетте тез дамиды және вирустық инфекциямен байланысты. Қабыну қақырықтың көп бөлінуіне әкеледі, ол біртіндеп жөтелмен бірге шығарылады.

Көбінесе байқалады:

• құрғақ жөтелдің ылғалды жөтелге ауысуы;
• кеуде тұсында қысым немесе жайсыздық сезімі;
• әлсіздік және белсенділіктің төмендеуі;
• температура көтерілуі мүмкін.

Бронхит қанша уақытқа созылады деген сұрақ әр науқаста дерлік туындайды. Орта есеппен айқын белгілер 1–2 аптаға созылады, бірақ жөтел ұзағырақ сақталуы мүмкін. Бұл шырышты қабықтың қалпына келуі және бронхтардың қызметінің қалыпқа келуі үшін уақыт қажет екенімен байланысты.

Созылмалы бронхит: қалай ажыратуға болады

Созылмалы бронхит туралы қақырық бөлінетін жөтел жиі қайталанып, ұзақ уақыт сақталған жағдайда айтылады. Көбінесе бұл тыныс жолдарының тұрақты тітіркенуімен байланысты.

Негізгі белгілері:

• қақырық бөлінетін ұзаққа созылған жөтел;
• суық мезгілде белгілердің күшеюі;
• ентігудің біртіндеп пайда болуы;
• физикалық жүктемеге төзімділіктің төмендеуі.

Мұндай жағдай баяу дамиды және маман бақылауын қажет етеді, өйткені бронхтардағы өзгерістер тұрақты сипатқа ие болады.

Жөтел кезінде не болады

Жөтел қорғаныш қызметін атқарады. Ол тыныс жолдарын артық секреттен тазартуға көмектеседі. Қабыну кезінде шырышты қабық қақырықты қарқынды түрде бөледі, ал ағза оны сыртқа шығаруға тырысады.

Бұл ретте мынаны ескеру маңызды:

• қою қақырық оның шығарылуын қиындатады;
• жөтелді шамадан тыс басу тазартылуды баяулатуы мүмкін;
• қабыну шырышты қабықтың тітіркенуін сақтап тұрады.

Бронхитті қалай емдеу керек деген сұрақ әрдайым жөтел механизмі мен тыныс жолдарының жағдайын түсінумен байланысты.

Бронхит: қалай емдеуге болады

Ем тактикасы аурудың себебі мен белгілерінің айқындылығына байланысты. Көп жағдайда жағдайды жеңілдетуге және қалпына келуді жеделдетуге көмектесетін қолдаушы шаралар қолданылады. Әдетте мыналарды қамтиды:

• жеткілікті мөлшерде сұйықтық ішу;
• ауаның қолайлы ылғалдылығын сақтау;
• дене қызуы қалыпты болғанда орташа белсенділік;
• қақырықты шығаруға көмектесетін құралдар.

Алайда жағдайды бағаламай толыққанды емдеу сызбасын таңдау мүмкін емес. Әмбебап шешім жоқ, ал аурудың әртүрлі түрлері әртүрлі тәсілді қажет етеді.

Жиі кездесетін қателіктер:

• ұзаққа созылған жөтелді елемеу;
• емді өз бетінше таңдау;
• үйлеспейтін құралдарды бірге қолдану;
• жағдай нашарлағанда дәрігерге қаралудан бас тарту.

Мүмкін болатын асқынулар

Қолайсыз ағым кезінде бронхтардағы қабыну процесі шырышты қабықтан асып, тыныс алу жүйесінің терең бөлімдеріне таралуы мүмкін. Жиі кездесетін асқынулардың бірі инфекцияның өкпе тініне таралуы және пневмонияның дамуы, әсіресе иммундық қорғанысы төмен адамдарда немесе жағдай уақытында бақыланбаған кезде.

Егер бронх қабырғасының тітіркенуі тым ұзаққа созылса, бұл елеулі құрылымдық өзгерістерге әкелуі мүмкін, соның салдарынан аурудың ұзаққа созылған немесе созылмалы түрге ауысуына жағдай жасалады.

Кейбір жағдайларда бронхтардың реактивтілігі артады, яғни тыныс жолдары сыртқы факторларға сезімтал бола түседі, бұл ентігу мен түйілу ұстамаларымен қатар жүреді. Сондай-ақ бронхтардың қалыпты дренажының бұзылуы мүмкін, бұл кезде қақырық іркіліп, қабынуды сақтап тұрады және қалпына келуді баяулатады.

Сондықтан белгілердің динамикасын бақылап, жағдай нашарлаған кезде дер кезінде медициналық көмекке жүгіну маңызды.

Қашан дәрігерге қаралу керек

Егер белгілер азаймаса немесе күшейсе, міндетті түрде маманға қаралу қажет. Кеңес алуға себептер:

• жөтел 2–3 аптадан артық сақталады;
• ентігу пайда болады;
• қақырықтың сипаты өзгереді;
• жалпы жағдай нашарлайды.

Мұндай белгілер асқынуларды көрсетуі мүмкін және медициналық бағалауды талап етеді. Асқынулардың алдын алу үшін кешіктірмеңіз.